Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń buıryǵy  №18-1/429

2015 jylǵy 12 mamyr, Astana qalasy Memlekettik orman kúzeti týraly erejeni bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 8 shildedegi Orman kodeksiniń 13-baby 1-tarmaǵynyń 18-38) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik orman kúzeti týraly ereje bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti zańnamada belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalanýǵa jiberilýin; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq ol alǵash resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik jıyrma bir kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr A.MAMYTBEKOV Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2015 jylǵy 12 mamyrdaǵy № 18-1/429 buıryǵymen bekitilgen Memlekettik orman kúzeti týraly ereje 1. Jalpy erejeler 1. Memlekettik orman kúzeti ormandardy kúzetý, qorǵaý, molyqtyrý jáne orman paıdalaný máselelerimen aınalysatyn orman sharýashylyǵy memlekettik mekemeleri men memlekettik tabıǵat qorǵaý mekemeleriniń qyzmetkerlerinen turady. 2. Memlekettik orman kúzeti 2003 jylǵy 8 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksiniń (budan ári – Kodeks) 13-baby 1-tarmaǵynyń 18-38) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy orman zańnamasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný men erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar salasyndaǵy zańnamasynyń aıasynda quqyq buzýshylyqtardy, sondaı-aq ormanǵa zııan keltiretin basqa da is-áreketterdi boldyrmaý jáne olardy tyıý jóninde sharalar qoldanady. 2. Memlekettik orman kúzetiniń mindetteri 3. Memlekettik orman kúzetiniń negizgi mindetteri: 1) orman órtteriniń aldyn alý, olardy der kezinde baıqaý jáne joıý boıynsha is-sharalar júrgizý; 2) memlekettik orman qorynyń aýmaǵynda barlyq jumys isteıtin jáne onda ornalasqan uıymdardyń, sondaı-aq ormanda júrgen jeke tulǵalardyń Kodekstiń 63-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes bekitilgen Ormandardaǵy órt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn jáne Kodekstiń 67-babyna sáıkes bekitilgen Ormandardaǵy sanıtarııalyq qaǵıdalardy saqtaýyn qamtamasyz etý; 3) ormandardy aǵashtyń zańsyz kesilýinen, zaqymdanýdan, talan-tarajyǵa salynýynan jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń orman zańnamasyn buzýdyń basqa da áreketterinen qorǵaý, condaı-aq memlekettik orman qory jerlerin qorǵaý; 4) orman paıdalanýshylardyń «Memlekettik orman qory ýchaskelerinde súrekti túbirimen bosatý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 27 qańtardaǵy № 18-02/178 buıryǵyna sáıkes (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi tirkeý tiziliminde № 10679 nómirmen tirkelgen) (budan ári - Súrekti túbirimen bosatý qaǵıdalary) súrekti túbirimen bosatý qaǵıdalaryn jáne memlekettik orman qory ýchaskelerinde aǵash kesý qaǵıdalaryn oryndaýyn qamtamasyz etý; 5) orman zııankesteri men aýrýlarynyń oshaqtaryn der kezinde anyqtaý, olardyń taralýyna boljam jasaý jáne olarmen kúresý; 6) bıotehnıkalyq is-sharalar júrgizý; 7) memlekettik orman qopy aýmaǵynda ań jáne balyq aýlaý qaǵıdalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etý; 8) memlekettik orman qoryn kúzetýdi, qorǵaýdy, ormandardy molyqtyrýdy, utymdy paıdalanýdy jáne orman ósirýdi qamtamasyz etetin basqa da is-áreketter bolyp tabylady. 3. Memlekettik orman kúzetin uıymdastyrý 4. Memlekettik orman kúzetiniń quramyna myna qyzmetkerler: 1) orman sharýashylyǵy memlekettik mekemelerinde – dırektorlar – bas orman kútýshiler, dırektorlardyń orynbasarlary – bas orman kútýshilerdiń orynbasarlary, barlyq sanattaǵy orman sharýashylyǵy ınjenerleri, ańshylyq mamandary, orman kútýshiler, orman kútýshilerdiń kómekshileri, orman sheberleri, ormanshylar, memlekettik ınspektorlar (qoryqshylar); 2) oblystyq jergilikti atqarýshy organdardyń ormandar men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi qurylymdyq bólimshelerinde – basshylar jáne orman qoryn kúzetý, qorǵaý, paıdalaný, ormandardy molyqtyrý jáne orman ósirý máselelerimen aınalysatyn mamandar; 3) memlekettik tabıǵat qorǵaý mekemelerinde – dırektorlar – bas orman kútýshiler, dırektorlardyń orynbasarlary – bas orman kútýshilerdiń orynbasaralary, barlyq sanattaǵy orman sharýashylyǵy ınjenerleri, ańshylyq mamandary, orman kútýshiler, orman kútýshilerdiń kómekshileri, orman sheberleri, ormanshylar, memlekettik ınspektorlar (qoryqshylar) kiredi. 5. Orman sharýashylyǵy salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvosynyń (budan ári – ýákiletti organ) júıesine enetin, orman qoryn kúzetý, qorǵaý, paıdalaný, ormandardy molyqtyrý jáne orman ósirý máselelerimen aınalysatyn mamandandyrylǵan vedomstvolyq baǵynysty uıymdardyń qyzmetkerleri memlekettik orman kúzetiniń qyzmetkerlerine teńestiriledi. 6. Memlekettik orman mekemesiniń, tabıǵat qorǵaý mekemesiniń dırektory - bas orman kútýshisi (budan ári - dırektor) orman mekemesiniń vedomstvolyq tıesililigine baılanysty ýákiletti organ vedomstvosynyń nemese oblystyq jergilikti atqarýshy organdardyń ormandar men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi qurylymdyq bólimshesiniń buıryǵymen qyzmetke taǵaıyndalady jáne qyzmetten bosatylady. 7. Dırektor orman sharýashylyǵy memlekettik mekemesiniń, memlekettik tabıǵat qorǵaý mekemesiniń jumysyn uıymdastyrady jáne oǵan basshylyq etedi jáne orman mekemesine júktelgen mindetterdi oryndaý men onyń óziniń fýnksııalaryn júzege asyrýy úshin jeke jaýapkershilikte bolady. 8. Dırektor óziniń qyzmetin júzege asyrýy kezinde óziniń fýnksııalary sheginde: 1) barlyq uıymdarda orman mekemesiniń múddelerin bildiredi; 2) sharttar jasasady; 3) senimhattar beredi; 4) bank shottaryn ashady; 5) orman mekemesiniń barlyq qyzmetkerleri úshin mindetti buıryqtar shyǵarady jáne nusqaýlar beredi; 6) ýákiletti organ vedomstvosy nemese oblystyq jergilikti atqarýshy organdardyń ormandar men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi qurylymdyq bólimshesi taǵaıyndaıtyndardan basqa, orman mekemesiniń qyzmetkerlerin jumysqa qabyldaıdy jáne jumystan bosatady; 7) orman mekemesiniń qyzmetkerlerine yntalandyrý sharalary men tártiptik jaza qoldanady; 8) orman mekemesiniń damý keleshegin jáne ony tehnıkamen jaraqtandyrý baǵyttaryn aıqyndaıdy; 9) orman qorynyń memlekettik monıtorıngin, ormandardyń memlekettik monıtorıngin, janýarlar dúnıesiniń memlekettik monıtorıngin júrgizýdi qamtamasyz etedi, memlekettik orman kadastry men janýarlar dúnıesiniń kadastryn júrgizý jónindegi jumystarǵa qatysady; 10) ormandardy kúzetýdi, qorǵaýdy, molyqtyrýdy jáne orman ósirýdi uıymdastyrady jáne qamtamasyz etedi, orman mekemesiniń qaraýyndaǵy memlekettik orman qory aýmaǵynda orman paıdalanýdy retteıdi; 11) orman mekemesiniń aýmaǵynda orman órtteriniń aldyn alý jáne olarmen kúresý jóninde is-sharalar ázirleýdi jáne olardyń oryndalýyn iske asyrýdy uıymdastyrady; 12) aǵash kesý bıletterin beredi; 13) Kodekstiń 69-baby 3-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy­nyń orman zańnamasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný men erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly zańnamasy salasynda quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne tyıý jóninde sharalar qoldanady; 14) orman mekemesiniń aýmaǵyndaǵy órtterdi sóndirý úshin órt qaýipi bar maýsymǵa janar-jaǵarmaı materıaldarynyń rezervin jasaıdy; 15) kespeaǵashtar bólý materıaldaryn daıyndaý úshin derbes jaýapkershilikte bolady. 9. Orman mekemesi dırektorynyń orynbasary – bas orman kútýshiniń orynbasary orman mekemesiniń vedomstvolyq tıesililigine baılanysty ýákiletti organ vedomstvosynyń nemese oblystyq jergilikti atqarýshy organdardyń ormandar men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi qurylymdyq bólimshesiniń buıryǵymen qyzmetke taǵaıyndalady jáne qyzmetten bosatylady. 10. Dırektordyń orynbasary óziniń qyzmetin júzege asyrýy kezinde óziniń fýnksııalary sheginde: 1) orman qoryn kúzetý, qorǵaý jáne paıdalaný, ormandardy molyqtyrý jáne orman ósirý baǵdarlamalaryn ázirleýge jáne olardy oryndaýǵa qatysady; 2) ormandardy kúzetý, qorǵaý, molyqtyrý jáne orman ósirý, turaqty orman tuqymdary ýchaskeleri men aǵash tuqymdary plantasııalaryn kútip ustaý, aǵash tuqymdaryn daıyndaý, óńdeý jáne saqtaý jónindegi is-sharalardy uıymdastyrady; 3) orman ornalastyrý jobalaryna sáıkes orman paıdalaný oryndary men kólemderin aıqyndaıdy; 4) orman resýrstaryn tenderlerge qoıý úshin materıaldar ázirleýdi uıymdastyrady jáne olardyń utymdy paıdalanylýyn qamtamasyz etedi; 5) orman qorynyń memlekettik monıtorıngi men memlekettik orman kadastry boıynsha qujattamanyń júrgizilýin qamtamasyz etedi; 6) ınjenerlerdiń, ańshylyq mamandarynyń, orman kútýshilerdiń jumysyna basshylyq jasaıdy; 7) ormandardy jerden jáne avıasııamen kúzetý qyzmetteriniń jumysyn úılestiredi; 8) ózge de fýnksııalardy júzege asyrady. 11. Orman sharýashylyǵynyń barlyq sanattaǵy ınjenerleri (aǵa orman kútýshiler) ormandardy kúzetý, qorǵaý, molyqtyrý jáne orman paıdalaný jónindegi jumysty júrgizedi. 12. Orman kúzetý jáne qorǵaý jónindegi ınjener óziniń fýnksııalary sheginde: 1) ormanshylyqtardyń orman kúzetý men qorǵaý jónindegi jumysyn uıymdastyrady; 2) ormandarda órttiń aldyn alý, ormandardy aǵashtyń zańsyz kesilýinen jáne orman tártibin buzýdyń basqa da túrlerinen qorǵaý, ormandardy zııandy jándikter men aýrýlardan qorǵaý jónindegi is-sharalardy ázirleıdi jáne júzege asyrady; 3) ormandardy jerden jáne avıasııamen kúzetý qyzmetteriniń ózara is-qımyl jasaýyn uıymdastyrady; 4) órtke qarsy nasıhatty, ormandardy saqtaý, orman mekemesi aýmaǵynda О́rt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn oryndaý týraly máselelerdiń buqaralyq aqparat quraldarynda júıeli túrde kórinis taýyp turýyn uıymdastyrady; 5) aınalymdar revızııasyn josparlaıdy jáne júzege asyrady; 6) orman kordondarynyń jáne orman kúzetimen baılanysty basqa da qurylystar men ǵımarattardyń aqaýsyz kúıde kútip ustalýyna, sondaı-aq Kodekstiń 69-babynyń 4-tarmaǵyna sáıkes qyzmettik qarýdy saqtaý, alyp júrý jáne qoldaný qaǵıdalarynyń saqtalýyna jaýap beredi jáne Kodekstiń 69-babynyń 5-tarmaǵyna sáıkes aıyrym belgileri bar nysandyq kıimmen (pogonsyz) qamtamasyz etiledi; 7) ormandy kúzetý jáne qorǵaý jónindegi qujattamany júrgizedi; 8) orman zańnamasyn buzýshylyqtar boıynsha isterdi júrgizedi jáne ákimshilik aıyppuldardyń, talap-aryzdardyń der kezinde óndirip alynýyn baqylaıdy; 9) orman zańnamasyn buzýshylyqtar men orman órtteri týraly ister boıynsha sot organdarynda dırektordyń tapsyrmasy boıynsha orman mekemesiniń múddelerin bildiredi. 13. Ormandardy molyqtyrý jáne orman ósirý jónindegi ınjener óziniń fýnksııalary sheginde: 1) ormanshylyqtardyń aǵash tuqymdaryn daıyndaý, kóshettik materıalyn ósirý, orman daqyldaryn otyrǵyzý jónindegi jumystardy uıymdastyrady; 2) orman daqyldaryn óndirýdi tekseredi, orman daqyldaryn ósirý jumystaryn oryndaýdyń agrotehnıkalyq merzimi men sapasyn baqylaıdy; 3) orman daqyldaryn otyrǵyzýdyń jumys josparyn jasaıdy; 4) ormandardy molyqtyrý jáne orman ósirý boıynsha qujattamany júrgizedi. 14. Orman paıdalaný jónindegi ınjener óziniń fýnksııalary sheginde: 1) ormanshylyqtardyń orman ornalastyrý jobalaryna sáıkes orman paıdalaný jónindegi jumysyn uıymdastyrady; 2) Kodekstiń 13-baby 1-tarmaǵynyń 18-20) tarmaqshasyna jáne Aǵashty túbirimen bosatý qaǵıdalaryna sáıkes orman mekemesi aýmaǵynda memlekettik orman qorynyń utymdy paıdalanylýyn, aǵash kesilgen oryndardyń tazalanýyn qadaǵalaý jumystaryn júrgizedi; 3) kespeaǵashtar irikteý sapasyn zerdeleıdi jáne tıisti qujattamany júrgizedi; 4) orman paıdalaný qujattamasyn júrgizedi; 5) kespeaǵash qoryn irikteý jáne ormandy janama paıdalaný qujattamasyn júrgizedi; 6) orman paıdalaný jáne jer paıdalaný máseleleri boıynsha sot organdarynda dırektordyń tapsyrmasy boıynsha orman mekemesiniń múddelerin bildiredi. 15. Injener-orman patology óziniń fýnksııalary sheginde: 1) ormandardy zııandy jándikter men aýrýlardan qorǵaý jónindegi jumysty uıymdastyrady; 2) orman zııankesteri men aýrýlaryn, olardyń túr quramyn, sanyn jáne taralýyn anyqtaý jónindegi jumysty júzege asyrady, zııandy jándikter men aýrýlar oshaqtarynyń monıtorıngin júrgizedi; 3) ormannyń aǵymdaǵy, ekspedısııalyq, aerovızýaldyq jáne basqa da orman patologııalyq tekserýlerin júrgizedi, ormannyń sanıtarııalyq jaı-kúıin anyqtaıdy; 4) barlyq orman ekpelerinde, sondaı-aq orman tuqymbaqtarynda zııandy jándikter men aýrýlarǵa qarsy aldyn alý is-sharalaryn júrgizýdi uıymdastyrady; 5) baıqaýlar materıaldaryn óńdeıdi, orman zııankesteri men aýrýlary oshaqtarynyń jıyntyq vedomostaryn, jobalanatyn sanıtarııalyq-saýyqtyrý is-sharalarynyń vedomostaryn jasaıdy jáne olar boıynsha orman zııankesteriniń oshaqtaryn jerden jáne avıasııamen óńdeýdi júrgizý úshin qajetti esep-qısap júrgizedi. 16. Ańshylyq mamany óziniń fýnksııalary sheginde: 1) janýarlar dúnıesiniń resýrstaryn qorǵaý, ósimin molaıtý jáne utymdy paıdalaný jónindegi jumysty uıymdastyrady; 2) bıotehnıkalyq jáne ańshylyq sharýashylyǵy is-sharalarynyń oryndalýyn qamtamasyz etedi; 3) Kodekstiń 69-baby 2-tarmaǵynyń 3) tarmaqshasyna sáıkes janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný salasyndaǵy tártip buzýshylardy ustaıdy jáne jetkizedi; 4) ańshylyq alqaptardy paıdalanýdy jaqsartý jóninde is-sharalar ázirleıdi; 5) janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný salasynda qujattama júrgizedi; 6) dırektordyń tapsyrmasy boıynsha sot organdarynda janýarlar dúnıesin qorǵaý jáne paıdalaný máseleleri boıynsha orman mekemesiniń múddelerin bildiredi. 17. Orman kútýshi óziniń jumysynda ormanshylyqqa basshylyqty tikeleı júzege asyrady. 18. Orman kútýshi óziniń fýnksııalary sheginde: 1) materıaldyq, eńbek jáne qarjy resýrstaryn tıimdi paıdalaný, orman sharýashylyǵy óndirisinde ozyq tehnıka men tehnologııany engizý jónindegi josparly tapsyrmalardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi; 2) ormanshylyq aýmaǵynda ormandardy órtterden, aǵashty zańsyz kesýden jáne basqa da orman zańnamasyn buzýshylyqtarynan qorǵaý, ormandardy zııandy jándikter men aýrýlardan qorǵaý jónindegi jumystarǵa, sondaı-aq ormandardy molyqtyrý men orman ósirý, orman paıdalaný jáne jabaıy janýarlardy qorǵaý jónindegi jumystarǵa basshylyq jasaıdy; 3) orman ornalastyrý jobasyna jáne bekitilgen josparlarǵa sáıkes aǵash kesýdiń júrgizilýin uıymdastyrady; 4) aǵash kesý oryndaryna jáne daıyndalǵan súrektiń bosatylýyna kýálandyrý júrgizedi; 5) barlyq orman paıdalanýshylardyń belgilengen súrekti túbirimen bosatý qaǵıdalaryn jáne Kodekstiń 63-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes bekitilgen О́rt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn oryndaý jumysyn júrgizedi; 6) ormanshylyqqa kelip túsetin orman zańnamasyn buzýshylyqtar týraly hattamalar­dyń jasalý durystyǵyn tekseredi, súrekti zańsyz kesýden nemese onyń búlinýinen bolǵan zalaldy aıqyndaıdy; 7) ormanshylyq aýmaǵyndaǵy orman órtterin sóndirýdi basqarady; 8) orman ornalastyrý men jobalaý-izdestirý jumystaryn oryndaý kezinde kómek kórsetedi, osy jumystardyń sapasyn baqylaıdy; 9) ormanshylyqtardyń memlekettik orman kúzeti qyzmetkerleriniń orman sharýashylyǵy, orman daqyldaryn ósirý, ormandy qorǵaý, órtke qarsy jáne bıotehnıkalyq jumystardy júrgizý jónindegi oqýyn, sondaı-aq 2007 jylǵy 15 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 317-babyna sáıkes (budan ári – Eńbek kodeksi) eńbekti qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasy jónindegi oqýy men olarǵa nusqama berilýin uıymdastyrady; 10) dırektordyń tapsyrmasy boıynsha ormanshylyq qyzmetiniń máseleleri boıynsha sot organdarynda orman mekemesiniń múddelerin bildiredi. 19. Orman kútýshiniń kómekshisi óziniń jumysynda tikeleı orman kútýshige baǵynady. 20. Orman kútýshiniń kómekshisi óziniń fýnksııalary sheginde: 1) orman kútýshiniń tapsyrmasy boıynsha ýaqytsha uzaq merzimdi orman paıdalanýdaǵy ormandardy kúzetýdiń, qorǵaýdyń jáne molyqtyrýdyń jaı-kúıine monıtorıng júrgizedi; 2) orman sheberleriniń, memlekettik ınspektorlardyń, ormanshylardyń (qoryqshy­lardyń), ýaqytsha órt qaraýyldary men órt sóndirýshiler komandalarynyń olarǵa júktelgen mindetterdi ýaqtyly jáne dálme-dál oryndaýyn qadaǵalaıdy jáne olarǵa nusqaý beredi; 3) ormanshylyqqa kelip túsetin orman zańnamasyn buzýshylyqtar týraly aktilerdiń jasalý durystyǵyn tekseredi, súrekti zańsyz kesýden nemese onyń búlinýinen bolǵan zalaldy aıqyndaıdy; 4) aınalymdar men ýchaskelerdiń revızııasyn júrgizedi; 5) barlyq orman paıdalanýshylardyń Súrekti túbirimen bosatý qaǵıdalaryn jáne Kodekstiń 63-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes bekitilgen О́rt qaýipsizdigi qaǵıdalaryn oryndaýyn baqylaıdy; 6) ormanshylyq aýmaǵynda órtke qarsy aldyn alý is-sharalaryn júrgizýmen tikeleı aınalysady, al orman órtteri paıda bolǵan jaǵdaıda orman kútýshi kelgenshe olardy sóndirýge basshylyq jasaıdy; 7) ormanshylyqta oryndalǵan orman sharýashylyǵy jumystarynyń tehnıkalyq qujattamasyn júrgizedi, orman ornalastyrý materıaldaryna aǵymdaǵy ózgeristerdi júıeli túrde engizip otyrady. 21. Orman sheberi óziniń jumysynda tikeleı orman kútýshige jáne onyń kómekshisine baǵynady. 22. Orman sheberi óziniń fýnksııalary sheginde: 1) óz ýchaskesiniń memlekettik ınspektorlarynyń, ormanshylarynyń (qoryqshylarynyń) jumysyna basshylyq jasaıdy jáne olarǵa nusqaý beredi, sondaı-aq olardyń óz mindetterin oryndaýyna baqylaý jasaýdy júzege asyrady; 2) aınalymdarǵa revızııa júrgizedi, kordondardyń tıisti dárejede kútip ustalýyn, qarýdyń jáne memlekettik ınspektorlarǵa, ormanshylar men qoryqshylarǵa tapsyrylǵan búkil múliktiń aman saqtalýyn qadaǵalaıdy; 3) orman órtteri paıda bolǵan jaǵdaıda bul týraly orman kútýshini nemese onyń kómekshisin bir mezgilde habardar ete otyryp, tikeleı olardy joıýǵa sharalar qoldanady; 4) orman zańnamasyn buzýshylyqtar týraly ýchaske boıynsha jasalǵan hattamalardy eki kúnnen keshiktirmeı ormanshylyqqa (nemese orman mekemesine) jiberedi; 5) kespeaǵashtar, sondaı-aq shabyndyqtar, jaıylymdar jáne basqa da orman paıdalaný alqaptaryn irikteýge qatysady; 6) aǵash kesý oryndaryn kýálandyrýǵa, aǵash materıaldaryn bosatýǵa, ýchaskede oryndalǵan orman sharýashylyǵy is-sharalaryn qabyldaýǵa qatysady; 7) aǵash otyrǵyzý, aǵash tuqymdaryn sebý jáne ormannyń tabıǵı jolmen qalpyna kelýine járdemdesý, aǵash tuqymdaryn jınaý, ormandy kútim jasaý maqsatynda kesý jónindegi jumystarǵa basshylyq jasaıdy. 23. Ormanshy, memlekettik ınspektor (qoryqshy) memlekettik orman qory ýchaskelerin jáne ózine tapsyrylǵan múlikti tikeleı kúzetýdi, qorǵaýdy júzege asyrady. О́ziniń jumysynda ol orman sheberine baǵynady. 24. Ormanshy, memlekettik ınspektor (qoryqshy) óziniń fýnksııalary sheginde: 1) aǵashtyń zańsyz kesilýin, mal jaıýdy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń orman zańnamasyn buzýdyń basqa da túrlerin boldyrmaý jóninde sharalar qoldanady; 2) orman órti paıda bolǵan jaǵdaıda bir mezgilde memlekettik orman kúzetiniń joǵary turǵan qyzmetkerlerine órt týraly habarlap, ony joıýǵa sharalar qoldanady; 3) aınalym aýmaǵyndaǵy barlyq jumys isteýshiler men onda ornalasqan uıymdardyń, sondaı-aq ormanda júrgen jeke tulǵalardyń Kodekstiń 63-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes bekitilgen Ormandardaǵy órt qaýipsizdigi qaǵıdalary men Kodekstiń 63-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes bekitilgen Ormandardaǵy sanıtarııalyq qaǵıdalardy saqtaý jumysyn júrgizedi, olardyń barlyq tártip buzýshylyqtary jaıynda tıisinshe orman sheberine dereý habarlaıdy, al qajet bolǵan jaǵdaıda Kodekstiń 69-baby 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyna sáıkes bul jaıynda 2014 jylǵy 5 shildedegi «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksine (budan ári – Ákimshilik kodeks) sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń orman zańnamasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný men erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly zańnamalary salasyndaǵy ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama toltyrady; 4) óziniń aınalymynda kópirlerdiń, órt munaralarynyń, telefon jelisiniń, mejelik, orman ornalastyrý jáne orman sharýashylyǵy belgileriniń saqtalýyn qadaǵalaıdy; 5) aınalymda baıqalǵan zııandy jándikterdiń oshaqtary, orman aýrýlary, jel sulatpasy, daýyl qulatqan aǵashtar, súrekdińderdiń qýraýy jáne orman sharýashylyǵyna nuqsan keltirýi múmkin basqa da qubylystar jaıynda orman sheberine nemese ormanshylyqqa habarlaıdy; 6) súrek daıyndaý, mal jaıý, shóp shabý jáne orman paıdalanýdyń basqa túrleri quqyǵyna berilgen qujattardy zerdeleıdi, orman paıdalaný boıynsha tıisti talaptardyń oryndalýyn qadaǵalaıdy; 7) orman órtteriniń shyǵýyna kináli adamdardy ustap, olardy tıisti ishki ister organdaryna jetkizedi. 25. Ormanshyǵa, memlekettik ınspektorǵa oǵan kúzetýge berilgen memlekettik orman qory ýchaskesi men múliktiń tizbesi bar aınalym jospary men pasporty beriledi. 4. Memlekettik orman kúzetiniń qyzmeti 26. Memlekettik orman kúzetine jumysqa joǵary nemese orta orman sharýashylyǵy, orman-tehnıkalyq oqý oryndaryn bitirgen tulǵalar qabyldanady, ormanshylar (qoryqshylar) jumysqa orta bilimmen qabyldanýy múmkin. 27. Jalpy orta bilimi bar memlekettik ınspektorlar, ormanshylar (qoryqshylar) jumysqa qabyldanǵan kezde orman mekemesiniń vedomostvolyq tıesililigine baılanysty ýákiletti organnyń vedomstvosy nemese oblystyq atqarýshy organdardyń ormandar men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi qurylymdyq bólimshesi bekitken baǵdarlama boıynsha orman mekemelerinde mindetti túrde oqıdy. 28. Ormanshy, memlekettik ınspektor (qoryqshy) qyzmetine on segiz jasqa tolǵan jáne densaýlyq jaıy saı keletin adamdar qabyldanady. 29. Memlekettik orman kúzetiniń qyzmetkerlerine laýazymdyq mindetterin sanaly oryndaǵany, oryndalǵan jumystardyń, onyń ishinde erekshe qıyn jáne shuǵyl jumystardyń joǵary sapasy úshin, bastamashylyǵy jáne jumystaǵy basqa da jetistikteri úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksiniń 236-babyna sáıkes yntalandyrý sharalary qoldanylady. 30. Jumystaǵy teris qylyqtary úshin memlekettik orman kúzetiniń qyzmetkerlerine Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 72-babyna sáıkes jaza qoldanylýy múmkin. 31. Kodekstiń 69-babynyń 5-tarmaǵyna sáıkes memlekettik orman kúzetiniń qyzmetkerleri nysandy kıimmen, arnaıy qorǵanys quraldarymen jáne qyzmet babynda paıdalanylatyn jer telimderimen qamtamasyz etiledi jáne Kodekstiń 70-babyna sáıkes quqyqtyq jáne áleýmettik qorǵaýǵa jatady. 32. Kespeaǵashtardyń iriktelýine, aǵash kesýdiń, aǵashty túbirimen bosatýdyń durystyǵyn baqylaý, aǵashtyń zańsyz kesilýin tirkeý, sondaı-aq súrekti kespeaǵashtan nemese joǵarǵy jaqtaǵy qoımalardan tasyp áketý kezinde onyń esebin júrgizý úshin orman sheberlerine, orman kútýshilerge, orman kúzetý jáne qorǵaý jónindegi ınjenerlerge tańbalar beriledi. 33. Memlekettik orman kúzetinde jumys isteý kezinde ormanshylarǵa, memlekettik ınspektorlarǵa (qoryqshylarǵa) qyzmettik úı-jaılar (kordondar) berilýi múmkin. 34. Memlekettik orman kúzetiniń qyzmetkerlerine ózderiniń qyzmet mindetterin oryndaýy úshin kólik quraldary beriledi. 35. Ormanshylar, memlekettik ınspektorlar jáne orman sheberleri aýysqan kezde aınalymdy, sheber ýchaskesin jáne aınalym men sheber ýchaskesine bekitip berilgen múlikti qabyldaý-tapsyrý aktisi jasalady. Aınalymdy tapsyrý kezinde orman sheberiniń, al sheber ýchaskesin tapsyrý kezinde - orman kúzetý jáne qorǵaý jónindegi ınjener men orman kútýshiniń qatysýy mindetti. 36. Orman kútýshini aýystyrǵan kezde orman mekemesi dırektorynyń buıryǵymen memlekettik orman qory ýchaskelerin, qujattamany, negizgi qural-jabdyqtardy jáne ormanshylyqqa bekitilgen múlikti qabyldaý-tapsyrý jóninde komıssııa qurylady. 37. Orman mekemesiniń dırektoryn aýystyrǵan kezde orman mekemesiniń vedomstvolyq tıesililigine baılanysty ýákiletti organ vedomstvosynyń nemese oblystyq jergilikti atqarýshy organdardyń ormandar men janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi qurylymdyq bólimshesiniń buıryǵymen memlekettik orman qory ýchaskelerin jáne orman mekemesine bekitilgen basqa da múlikti qabyldaý-tapsyrý jóninde komıssııa qurylady. 5. Memlekettik orman kúzetiniń qarý-jaraǵy 38. Tártip buzýshylar ustalǵan jaǵdaıda, eger olar ózderine júktelgen mindetterdi oryndap júrgen ınspektorlarǵa qarsylyq kórsetse, memlekettik orman kúzetiniń laýazymdy tulǵalarynyń Kodekstiń 69-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes dene kúshin, arnaıy qorǵanys quraldaryn jáne qyzmettik qarýyn qoldanýǵa quqyǵy bar. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 12 maýsymda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №11326 bolyp engizildi.